Alcemi Cau’r Bwlch Cyflawniad

Roedd ymarfer alcemi’n gyffredin yn yr Oesoedd Canol. Roedd llawer o ddysgwyr goleuedig a deallus â’u bryd ar geisio trawsnewid mater, yn enwedig ceisio trosi metelau crai yn aur. Ffrwyth breuddwydion oedd hyn oll, wrth gwrs. Roedd y cemegwyr cynnar hyn yn credu y gallent gynhyrchu aur pe baent yn darganfod yr elicsir arbennig.

Fel Ymgynghorydd Strategol ar gyfer Cau’r Bwlch, dw i’n teimlo weithiau bod ysgolion, yn enwedig y rhai sy’n is na tharged llawr Llywodraeth Cymru, yn chwilio am un strategaeth neu fwled aur sy’n mynd i wneud gwahaniaeth i ddysgwyr sy’n gymwys am brydau ysgol am ddim. Fel yr alcemegwyr canoloesol, maen nhw’n chwilio am yr elicsir fydd yn cymryd eu canlyniadau crai a’u troi’n gyflawniad euraidd. Dim ond ffyliaid sy’n syrthio i’r fagl hon wrth gwrs! Maen nhw’n gofyn yn aml “Beth sy’n gweithio?”

Yr ateb syml yw “mae bron popeth yn gweithio” fel mae John Hattie yn ei ddweud yn ei lyfr Visible Learning into Action. Mae mwy na 95% o’r holl effeithiau cyfartalog o’r 1137 metaddadansoddiad yn gadarnhaol. Mae tystiolaeth ar gael i gefnogi bron unrhyw beth dan yr haul addysgol.”

Felly, efallai byddai cwestiwn fel “beth sy’n gweithio orau?” yn fwy addas. Neu gwestiwn gwell fyth fyddai “beth sy’n gweithio orau i’n dysgwyr dan anfantais yn ein cyd-destun ni?” Dyma gwestiwn sydd wir yn treiddio i galon y peth. Mae ymchwil Visible Learning Hattie yn dangos bod yna lwyddiant yn ein system ein hun sy’n ein hamgylchynu. Does dim angen i ni fynd i’r Ffindir neu Shanghai, neu gadwyn o academi gyfoethog yn Lloegr i weld llwyddiant. Mae’r cyfan o’n cwmpas yn ein system a arweinir gan ysgolion. Ond mae angen i ni gydnabod hyn fel arweinwyr ysgolion, ac fel mae Hattie yn ei ddweud, mae’r stori’n dechrau gyda’r prif syniad, sef deall eich effaith. Os yw arweinwyr ysgolion yn gallu rhoi tystiolaeth o effaith yn gywir pan fydd na lwyddiant, gallwn rannu hyn ar draws y system. Os na, y nod yw mireinio, addysgu a newid beth rydym yn ei wneud.

Er fy mod yn Ymgynghorydd Strategol ar gyfer Cau’r Bwlch, dw i ddim eisiau esgus bod yr elicsir hud gen i. Ar ôl treulio llawer o amser yn darllen dogfennau niferus o ffynonellau amrywiol, gan gynnwys rhai gan Dr John Dunford, hyrwyddwr y Premiwm Disgyblion yn Lloegr a Syr Alistair MacDonald, hyrwyddwr y GAD yng Nghymru, dw i wedi datblygu model ar gyfer Cau’r Bwlch – ‘yr wy wedi’i ffrio’ dw i’n ei alw fe!

Dileu’r rhwystrau a chefnogaeth unigol Dylai’r lefel gyntaf o gefnogaeth i unrhyw ddisgybl sy’n gymwys am brydau ysgol am ddim fod yn seiliedig ar ddileu’r rhwystrau. Dw i’n osgoi’r gwaith ymyrraeth yn fwriadol, gan nad yw’n ymwneud ag ymyrryd o angenrheidrwydd, ond mae’n ymwneud yn fwy â dileu’r rhwystrau sy’n atal y plant hyn rhag cyflawni, a lefelu’r maes chwarae wrth wneud hynny. Os yw sgiliau rhifedd neu lythrennedd y disgyblion yn rhwystr i ddysgu, mae hi’n hanfodol yr ymdrinnir â hyn. Fodd bynnag, gall anfantais arwain at fethu dysgu. Felly, dylai’r lefel gychwynnol hon edrych ar:
  • Adnabod y prif rwystrau i ddysgu ar gyfer disgyblion dan anfantais;
  • Strategaethau lefel ysgol penodol ar gyfer adnabod a chefnogi disgyblion sy’n gymwys am brydau ysgol am ddim trwy ariannu targed;
  • Dulliau unigol i fynd i’r afael â’r rhwystrau hyn, er enghraifft trwy gefnogaeth emosiynol;
  • Hyrwyddwr penodol sy’n uwch arweinydd yn yr ysgol;
  • Monitro cynnydd yr holl ddisgyblion dan anfantais yn drylwyr;
  • Pan fydd cynnydd disgyblion yn arafu, bydd ymyrraeth yn cael ei gweithredu’n gyflym;
  • Cymhorthdal ar gyfer tripiau ysgol ac adnoddau dysgu eraill;
Ymyrraeth a darpariaeth ehangach Mae ysgolion sy’n effeithiol wrth gau’r bwlch cyflawniad yn datblygu systemau, strategaethau a darpariaeth a gaiff effaith ehangach tu hwnt i ddysgwyr PYDd. Yn y sefydliadau hyn, mae arweinwyr ysgolion yn datblygu systemau a darpariaeth i sicrhau bod yr holl ddysgwyr yn llwyddiannus. Mae enghreifftiau o’r ddarpariaeth hon yn gallu cynnwys:
  • Gwasanaethau estynedig (e.e. clybiau brecwast a chlybiau ar ôl yr ysgol, gan gynnwys gwaith cartref a chefnogaeth astudio) a chefnogaeth aml-asiantaeth.
  • Cefnogaeth fugeiliol a lles bwrpasol yn yr ysgol ac allgymorth. Mae hyn yn mynd tu hwnt i ddysgwyr PYDd.
  • Defnyddio rhaglenni lles fel Thrive, SEAL, Successful Lives, Achievement for All ac ati.
  • Mae rheoli perfformiad yn cael ei ddefnyddio i gefnogi’r maes datblygu ysgol hwn.
  • Mae cynorthwywyr addysgu effeithiol iawn yn cael eu dyrannu’n strategol ac mae deilliannau eu cefnogaeth yn cael eu harfarnu’n systematig.
Datblygiad diwylliannol ysgol gyfan Yr elicsir gorau oll ar gyfer cau’r bwlch cyflawniad - o bosib - yw datblygu diwylliant ac ethos ysgol lle mae’r pwyslais ar gyflawniad pob disgybl, hyd yn oed y rhai sydd dan anfantais oherwydd eu cyd-destun. Yn yr ysgolion hyn, mae gan arweinwyr weledigaeth sy’n cael ei chyfleu’n glir ac uchelgeisiau a disgwyliadau uchel ar gyfer yr holl ddysgwyr. Yn yr ysgolion hyn bydd dysgwyr PYDd yn ffynnu, ac mae effaith newid diwylliannol o’r fath yn aml yn amlwg ym mhroses hunanarfarnu drylwyr yr ysgolion. Yn yr ysgolion hyn, maen nhw’n;
  • Datblygu diwylliant ysgol cadarnhaol, wedi eu tanategu gan werthoedd a phwrpas moesol y bydd yr holl ddisgyblion yn eu cyflawni;
  • Sicrhau bod timau arwain yn effeithiol gydag uchelgais, cydweledigaeth a disgwyliadau uchel gan yr holl staff a disgyblion;
  • Arddangos ffocws diflino ar addysg athrawon ansawdd uchel ar draws yr ysgol;
  • Sicrhau ymrwymiad llawn yr holl staff, gyda phawb yn cyfleu’r un negeseuon cadarnhaol ac uchelgeisiol i ddisgyblion dan anfantais;
  • Defnyddio tystiolaeth “deall eich effaith” yn drylwyr i benderfynu pa strategaethau sydd fwyaf effeithiol wrth oresgyn rhwystrau dysgu disgyblion dan anfantais;
  • Datblygu cwricwlwm sy’n ddiddorol ac yn berthnasol, gan roi’r profiadau a’r uchelgeisiau i ddysgwyr PYDd nad ydynt yn bodoli gartref o angenrheidrwydd.
  • Sicrhau bod systemau ymddygiad a phresenoldeb effeithiol iawn yn eu lle.
  • Annog disgyblion i gymryd cyfrifoldeb personol dros eu hamgylchedd dysgu eu hun, a theimlo bod y grym ganddynt i wneud hynny.
Ar ôl ystyried hyn oll, nid un strategaeth neu ymyrraeth untro yw gwir elicsir trosi canlyniadau crai yn gyflawniadau euraidd. Yn hytrach, daw o ganlyniad i arweinyddiaeth ddewr, gweledigaeth glir ac ysgolion sy’n barod i newid eu hymarfer a’r status quo er mwyn bodloni anghenion y dysgwyr mwyaf bregus. Yn baradocsaidd, os ydym yn newid ein system i gefnogi’r dysgwyr mwyaf bregus, yna bydd y rhai lleiaf bregus yn rhagori hefyd, sy’n golygu llawer mwy na chau’r bwlch, ac felly byddwn yn gwella cyrhaeddiad ein holl ddysgwyr ar gyfer y dyfodol. On’d yw hynny’n well nag aur?p>
Huw Duggan

Huw Duggan

Strategic Adviser for Closing the Gap at Central South Consortium
Huw Duggan
(Visited 10 times, 1 visits today)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *