Ochr Dywyll y Bwlch Cyflawniad

“Ofn yw’r llwybr i’r ochr dywyll; mae ofn yn arwain at ddicter; mae dicter yn arwain at gasineb; mae casineb yn arwain at ddioddefaint.” – Yoda

Dw i’n treulio llawer iawn o amser yn y gwaith yn astudio data, cymharu perfformiad ysgolion o ran PYDd ar draws y rhanbarth, chwilio am yr elicsir, neu’r strategaeth addysgeg gudd a gaiff yr effaith fwyaf ar berfformiad dysgwyr PYDd a fydd yn cau’r bwlch. Er hyn, dw i dal ddim wedi dod o hyd i’r ateb mewn rhifau, taenlenni neu becynnau cymorth. Efallai dylai’r erthygl ddechrau gyda’r geiriau “amser maith yn ôl, mewn galaeth (neu gonsortia rhanbarthol) ymhell i ffwrdd…?” gan fy mod wedi dod i’r casgliad y gallai’r bwlch cyflawniad gael ei achosi gan feddylfryd. Mae meddylfryd sy’n cael ei achosi gan ofn, fel esbonia Yoda, yn arwain at yr ochr dywyll (addysg yn ein hachos ni). Gadewch i mi esbonio.

Mewn sesiwn HMS diweddar dan y teitl “Athro fel hyfforddwr a thywysydd: hyfforddi yn yr ystafell ddosbarth i gau’r bwlch” ceisiais rannu pŵer athro fel hyfforddwr a thywysydd, yn hytrach nag athro fel arbenigwr/ymgynghorydd, a’i effaith ar ddysgwyr dan anfantais. Gwnes i hyn drwy archwilio dull addysgu Yoda, yr hen athro Jedi sy’n ymgorffori’r gwerthoedd hyn orau. Efallai bod hyn yn swnio’n rhyfedd, ond roedd dull clir tu ôl i’r gwallgofrwydd yn fy mhen. Fy nghamgymeriad cyntaf oedd cymryd yn ganiataol bod pawb yn y byd wedi gweld y ffilmiau hyn. Dysgais nad yw hynny’n wir, ac ar yr achlysur hwnnw roedd hyd yn oed yr athro drama yn fy ngwawdio am y trosiad chwerthinllyd o syml o fyd ffilm. Ond rhowch gyfle i mi am eiliad. Dw i’n siŵr byddai cyrhaeddiad disgyblion PYDd a safonau’n gwella pe bai Yoda yn cael ei recriwtio i’m staff i. Pam? Oherwydd bod Yoda yn ymgorffori’r gwerthoedd canlynol:

“Rydym mewn lle tywyll ac mae ychydig mwy o wybodaeth yn goleuo’r ffordd”

Dysgu a darganfod trwy brofiad: Heb gynllun gwers, bwrdd rhyngweithiol, amcan dysgu neu feini prawf llwyddiant, mae Yoda yn creu’r profiadau sy’n rhoi modd i’w fyfyrwyr ddysgu. Mae llawer i’w ddysgu o hyn. Mae diffyg profiadau bywyd a chyfleoedd ar gyfer darganfod gan lawer o blant o gefndiroedd dan anfantais o gymharu â’u cyfoedion. Mae’r ystafell ddosbarth arferol, gyda byrddau a bwrdd gwyn a gwersi strwythuredig ond yn cyfyngu ar eu cynnydd. Oni ddylen nhw gael cyfle i brofi a dysgu trwy ddarganfod?

“Mae llawer o’r gwirioneddau rydym yn glynu wrthyn nhw yn dibynnu ar ein safbwynt.”

Gweld potensial: Roedd Yoda yn cydnabod potensial yn ei holl fyfyrwyr, hyd yn oed pan nad oeddent yn ei weld eu hunain. Mae hunangred isel gan lawer o ddysgwyr dan anfantais ac nid ydynt yn siarad amdanyn nhw eu hunain yn gadarnhaol iawn chwaith, ac felly maen nhw’n gwrthod gweld eu potensial eu hun. Nid yw hyn yn gysylltiedig â’u graddau o angenrheidrwydd. Mae’r athro fel hyfforddwr a thywysydd yn datblygu ac yn credu bod potensial gan ei holl ddysgwyr, yn rhoi modd iddynt ddarganfod eu llwyddiant eu hun trwy sgiliau gwrando da a chwestiynu effeithiol i herio perfformiad.

“Gwneud neu beidio â gwneud. Does dim trio.”

Meithrin gwydnwch: Roedd Yoda yn deall yr angen i ddysgwyr stryglo, ac roedd her yn rhan o’i holl brofiadau addysgu. Mae Luke yn esbonio ei fod am drio, ac ymateb Yoda yw “gwneud neu beidio â gwneud, does dim trio.” Mae diffyg gwydnwch gan lawer o fyfyrwyr mewn ysgolion a byddai’n well ganddynt ddewis peidio â chyfrannu yn hytrach na methu a methu eto. Dyma sut rydym yn datblygu cadernid gwirioneddol. Yn yr un modd, mae llawer o athrawon yn osgoi myfyrwyr heriol oherwydd eu bod yn ofni colli rheolaeth dros eu gwers, colli diddordeb y dysgwyr neu orfod delio â materion ymddygiadol. Mae’r amgylcheddau dysgu gorau yn gefnogol ond yn llawn her. Mae dysgu’n galed, wedi’r cwbl. Mae’r athro fel hyfforddwr yn ildio, ac yn rhoi modd i’r dysgwr ffynnu.

“Rhaid wrth amynedd, padwan ifanc”

Meithrin cymeriad: Yn hytrach na gweld addysg fel proses o ennill gwybodaeth, canolbwyntiodd Yoda ar ddatblygu cymeriad y Jedi, sydd â dealltwriaeth ddofn o’r grym. Yr athrawon hynny sy’n cau’r bwlch hwnnw’n fwyaf llwyddiannus yw’r rhai sy’n ymwybodol iawn o’r ffaith honno ac mae’r athro fel hyfforddwr yn canolbwyntio ar ddatblygu hunanreoleiddio, dulliau adferol, ymwybyddiaeth emosiynol, metawybyddiaeth a sgiliau dysgu i ddysgu. Mae’r rhain i gyd wedi cael eu hadnabod ym mhecyn offer yr Educational Endowment Trust fel y rhai sy’n cael yr effaith fwyaf ar gynnydd dysgwyr dan anfantais.

“ Gwirioneddol ryfeddol yw meddwl plentyn.”

Trugaredd a gostyngeiddrwydd: Felly, beth sy’n atal athrawon rhag mabwysiadu’r dull hyfforddi hwn? Yn syml, ofn. Ofn cael eich barnu; ofn methu; ofn safonau is; ofn colli rheolaeth; ofn newid. Yn aml iawn, dw i’n gweld gwersi lle mae cydweithwyr yn fwy Sith na Jedi, ac yn ceisio rheoli ymddygiad a dweud wrth fyfyrwyr sut i gwblhau cwestiynau. Mae ymgysylltiad ac ymholiad yn cael eu diystyru o blaid ffordd o feddwl bocs ticio, gwybodaeth a chynnwys a meini prawf. Mae dysgwyr yn dod yn robotiaid dibynnol, sy’n cael eu rhaglennu i basio arholiadau, yn hytrach na bod yn ymholwyr annibynnol. A’r dysgwyr dan anfantais sy’n dioddef waethaf. Dyma ochr dywyll y bwlch cyflawniad.

A oes gobaith newydd? A minnau wedi defnyddio fy holl fwyseiriau Star Wars yn ddigywilydd - a thenau ar brydiau - dw i’n teimlo bod llawer iawn o obaith mewn addysg yng Nghymru. Gydag adroddiad Donaldson, ysgolion arloesi a’r Fframwaith Cymhwysedd Digidol yn eu lle, mae llawer iawn i edrych ymlaen ato. Ond bydd hyn oll yn ofer os nad ydym yn gwrando ar athrawiaeth Yoda. Athrawon sy’n cael yr effaith fwyaf ar fywydau eu myfyrwyr, wedi’r cwbl

"May the force be with you!"  
Huw Duggan

Huw Duggan

Strategic Adviser for Closing the Gap at Central South Consortium
Huw Duggan
(Visited 20 times, 1 visits today)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *