Pethau’n Wahanol i Ferched

Ar hyd y blynyddoedd mae wedi bod yn gyffredin meddwl bod addysg yn mynd trwy gyfnod o newid parhaus ond mae un peth yn aros yn gyson, sef y bwlch rhwng perfformiad bechgyn a merched mewn llythrennedd. Wrth i ni yn Nhŷ Dysgu ddadansoddi’r data hwn bob haf a myfyrio ar ein llwyddiannau rhanbarthol, bydd un peth yn aros yr un fath ym mhob mesur perfformiad o’r Cyfnod Sylfaen i TGAU – mae merched yn perfformio’n well na bechgyn ar draws ein rhanbarth ac ar draws pob rhanbarth arall yng Nghymru.

Mae’r ffocws parhaus hwn ar y bwlch rhwng y rhywiau mewn llythrennedd yn cuddio’r ffaith bod perfformiad bechgyn wedi gwella yn ystod y blynyddoedd diwethaf. Yr unig ‘broblem’ yw bod perfformiad merched wedi gwella ar yr un pryd hefyd, felly mae’r bwlch yn bodoli o hyd ac mae pawb yn y system ar lefel ysgol, awdurdod lleol, rhanbarthol a chenedlaethol yn parhau i chwilio am atebion i’r cwestiwn, sef sut gallwn ni wella perfformiad bechgyn mewn llythrennedd a chau’r bwlch hwn rhwng y rhywiau?

Dros y blynyddoedd fel ‘athro Saesneg ymgynghorol’ dw i wedi gweithio gyda nifer o ysgolion i chwilio am atebion i’r broblem hon. Rydym wedi ystyried yr ymchwil diweddaraf ac wedi edrych ar arfer ysgolion eraill i adnabod strategaethau sy’n gweithio a’u rhoi ar waith. Rydym wedi sicrhau cyflenwad da o ddeunyddiau darllen sy’n ‘addas i fechgyn’; wedi dyfeisio cynlluniau i apelio at fechgyn; wedi rhoi cynulleidfa ‘go iawn’ i fechgyn a phwrpas ar gyfer eu gwaith ysgrifennu; wedi ailystyried strwythurau gwersi i apelio at ddulliau dysgu bechgyn; wedi rhoi cyfleoedd i fechgyn drafod eu syniadau cyn eu hysgrifennu; wedi dod o hyd i fodelau rôl gwrywaidd cadarnhaol i apelio at fechgyn, ac wedi ailwampio testunau er mwyn apelio at fechgyn. Os ydych yn gallu meddwl am ffordd o wella llythrennedd bechgyn, rydym wedi rhoi cynnig arni yn barod (gyda rhywfaint o lwyddiant yn y rhan fwyaf o bethau!)

Yn ddiweddar, dw i wedi bod yn meddwl am effaith y ffocws parhaus hwn ar lythrennedd bechgyn ar y merched. Sut brofiad yw bod yn ferch a darganfod testunau ‘addas i fechgyn’ ar gyfer y flwyddyn (os yw’ch ysgol wedi prynu cynllun dysgu poblogaidd iawn) megis:

  • Argyfwng 999
  • Esgyrn a Phethau Gwaedlyd
  • Parth Trychinebau
  • Peirianwyr Awyrennau
  • Terfysg Robotiaid a
  • Duwiau a Gladiatoriaid

Beth oedd merched blwyddyn 4 a 5 yn ei feddwl y llynedd wrth agor papur y Prawf Darllen Cenedlaethol a darganfod dau ddarn ynglŷn â beiciau a chestyll a detholiad o stori ffuglennol am fachgen yn sôn am weld UFO? At bwy mae’r testunau hynny yn ceisio apelio, tybed?

Dechreuais fyfyrio ar ôl darllen yr adroddiad PISA diweddar. Ymhlith yr holl benawdau negyddol ynglŷn â pherfformiad cymharol wael Cymru, roedd un gronyn o gysur wedi ei ddiystyru. Yn y profion darllen, y bwlch rhwng perfformiad bechgyn a merched yng Nghymru oedd yr un lleiaf o’r holl wledydd. Wrth i mi ddarllen hwn, meddyliais i mi fy hun, “Ydy hyn yn wir? Ydy PISA wedi rhoi rhywbeth i ni ei ddathlu o’r diwedd?” Wel, na. Byddai hynny’n wirion. Mae’r bwlch rhwng y ddau ryw yng Nghymru yn llai na’r gwledydd eraill oherwydd bod merched yng Nghymru ar ei hôl hi o gymharu â merched mewn gwledydd eraill, ac roedd y bechgyn yng Nghymru yn darllen ar lefel debyg yn gyffredinol â bechgyn mewn gwledydd eraill. Felly, rydym wedi llwyddo i ‘gau’r bwlch’ ond yn anffodus, mae hyn wedi digwydd gan nad yw merched yng Nghymru yn darllen cystal â merched mewn gwledydd eraill.

Fel y dywedodd adroddiad PISA: “er bod bechgyn yng Nghymru yn ddarllenwyr gwael o gymharu â merched yng Nghymru yn ei ystyr absoliwt, mae sgiliau darllen cymharol isel merched yng Nghymru yn sefyll allan fel her benodol yng Nghymru.” Beth rydym yn ei wneud am yr her honno, felly?

Gordon Bell

Gordon Bell

Primary Literacy Specialist at Central South Consortium
Gordon Bell

Latest posts by Gordon Bell (see all)

(Visited 30 times, 1 visits today)

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *